Endocarditis

Bacteriële endocarditis is een ontsteking van de binnenwand van het hart en de hartklep(pen).

Bacteriële endocarditis komt niet veel voor. In Nederland krijgen ongeveer 250 mensen per jaar deze ziekte. Het is wel een ernstige ziekte, die niet zonder risico's is. Daarom is het belangrijk om deze infectie te voorkomen.
Voor sommige mensen is de kans op een bacteriële endocarditis duidelijk verhoogd:

  • als u eerder bacteriële endocarditis hebben gehad
  • als u een kunstklep of donorklep heeft
  • als u een specifieke aangeboren hartafwijking heeft (vraag uw cardioloog of dit ook voor u geldt)

Preventie

Behoort u tot een risicogroep dan moet u voor sommige medische ingrepen uit voorzorg antibiotica innemen. Dit heet endocardititsprofylaxe.

Endocarditisprofylaxe is nodig bij ingrepen in of aan:

  • de mondholte door tandarts, mondhygiëniste of kaakchirurg
  • de bovenste luchtwegen door KNO-arts
  • het spijsverteringskanaal, de urinewegen of de geslachtsorganen
  • ontstoken weefsel

Heeft u een verhoogd risico op bacteriële endocarditis? Houd dan rekening met de volgende adviezen:

  • voorkom gaatjes en tandvleesontsteking met goede mondhygiëne
  • laat regelmatig uw gebit conroleren door de tandarts
  • vertel uw tandarts en (huis)arts dat u risicopatiënt bent en dat u antibiotica moet innemen voor bepaalde ingrepen

Wat is endocarditis

Bacteriële endocarditis is een ontsteking van de binnenwand (endocard) van het hart en de hartklep(pen). Bacteriële endocarditis ontstaat doordat bacteriën die in de bloedbaan terechtgekomen zijn zich nestelen op de hartkleppen of de binnenwand van het hart. Door de ontsteking kunnen de hartkleppen ernstig beschadigen.

    • Loopt u risico?

    Iedereen kan bacteriële endocarditis krijgen. Sommige hartaandoeningen vergroten de kans op bacteriële endocarditis.U heeft meer kans:

    • als u eerder een bacteriële endocarditis hebt doorgemaakt
    • als u een hartklepprothese heeft: een kunstklep of een donorklep
    • bij bepaalde aangeboren hartafwijkingen. Meer hierover leest u in de patiëntenbrochure Bacteriële endocarditis

    Oorzaken

    De bacteriën die bacteriële endocarditis veroorzaken horen bij ons lichaam. Ze komen voor in de mond, de keel en op de huid.

    De bacteriën komen in de bloedbaan door:

    • verwondingen van de huid, het mondslijmvlies of het tandvlees
    • ontstoken tandvlees
    • spuiten in aders
    • huidinfecties
    • medische ingrepen

    Gevolgen

    Bacteriële endocarditis kan ook na het bestrijden van de bacterie nog vervelende gevolgen voor u hebben.

    Uw hartklep is mogelijk blijvend beschadigd door endocarditis. Er bestaat het gevaar dat:

    • uw hartklep gaat lekken of minder goed werkt
    • uw pompfunctie van het hart vermindert (hartfalen)

    Ook ontstaan er soms infecties elders in het lichaam door het losraken van een stukje van de ontsteking (embolie).

    Klachten

    Koorts en vermoeidheid. In eerste instantie denkt u misschien aan griep. Welke klachten horen bij bacteriële endocarditis?

    Bacteriële endocarditis kent 2 vormen:

    • acute endocarditis die plotseling optreedt
    • subacute endocarditis die geleidelijk optreedt

    De acute vorm is binnen enkele dagen levensbedreigend, omdat deze bacteriën erg agressief zijn. Bij een subacute endocarditis heeft iemand maandenlang onduidelijke klachten.

    Klachten bij acute bacteriële endocarditis zijn:

    • hoge koorts, 39° C - 40° C
    • versnelde hartslag
    • vermoeidheid

    Klachten bij subacute bacteriële endocarditis zijn:

    • lichte verhoging, 37,5° C - 38,5° C
    • vermoeidheid
    • transpireren
    • gewichtsverlies
    • bloedarmoede
    • hartgeruis

    Overige klachten zijn:

    • gewrichtspijn
    • koude rillingen
    • bleke huidskleur
    • vlekjes op de huid, in het oogwit of onder de vingernagels
    • opgezette milt
    • verwardheid

    Onderzoek en behandeling

    Het is niet altijd eenvoudig de diagnose endocarditis te stellen. Het lijkt in eerste instantie op een griepje. Als de diagnose eenmaal gesteld is, is snelle behandeling nodig. Voor de behandeling van endocarditis is het belangrijk om te weten welke bacterie de ziekte veroorzaakt. De mogelijke onderzoeken zijn:

    • bloedonderzoek: om aan te tonen welke bacterie de ziekte veroorzaakt
    • echocardiografie: ultrageluidsgolven maken ontstekingen aan het hart zichtbaar
    • slokdarmecho: een echocardiografie via de slokdarm is nodig als een gewone echocardiografie onvoldoende informatie oplevert
      Behandeling
      De behandeling bestaat uit antibiotica die u via een infuus krijgt. In verband met de ernst van de ziekte krijgt u snelwerkende antibiotica via het infuus direct in de bloedbaan. De soort antibiotica en de duur van de behandeling verschillen per bacterie. Meestal duurt een behandeling 4 tot 6 weken. Gedurende die tijd blijft u in het ziekenhuis. Bij complicaties aan een zieke hartklep kan een spoedoperatie nodig zijn. Ook als de antibiotica niet helpt is een operatie nodig. Bij deze operatie herstelt of vervangt de arts de zieke klep en behandelt plaatsen waar veel bacteriën aanwezig zijn.

    Veelgestelde vragen

    Ik ben zwanger en heb een hartklepprothese. Moet ik voor de bevalling antibiotica slikken?
    Nee, bij een bevalling zonder complicaties is geen endocarditisprofylaxe nodig.

    Ik krijg een hartklepoperatie. Waarom moet ik mijn gebit laten nakijken?
    Met een nieuwe hartklep bent u extra gevoelig voor bacteriële endocarditis. U moet eerst vrij zijn van infecties voordat u op de wachtlijst voor een hartklepoperatie geplaatst wordt. De arts kan u daarom vragen naar de tandarts of kaakchirurg te gaan om uw gebit en tandvlees op ontstekingen te laten onderzoeken. Soms moeten aangedane verstandskiezen getrokken worden.

    Ik heb een aangeboren hartafwijking. Mag ik een piercing of tatoeage laten zetten?
    Ja, dat mag, maar sommige artsen raden het af. Volgens de officiële richtlijn voor preventie van bacteriële endocarditis is het zetten van een piercing of een tatoeage geen reden voor het geven van antibiotica.