Herstellen na een hartaandoening

Bent u onlangs behandeld voor een hartaandoening? Dan is er ongetwijfeld veel op u afgekomen de afgelopen periode. Nu breekt de tijd van herstel aan. Hartrevalidatie helpt hierbij. Het programma helpt u om:

  • fitter te worden
  • meer vertrouwen in de toekomst te krijgen
  • ontstane prikkelbaarheid of ongerustheid te verminderen
  • weer verder te gaan met uw leven
    U kunt ook begeleiding krijgen bij bijvoorbeeld stoppen met roken en werkhervatting. Kortom: het revalidatieprogramma leert u om weer in balans te komen met uzelf (lichamelijk, psychisch) en uw omgeving.

Voor u?

Een hartaandoening heeft gevolgen voor uw lichaam en geest. U kunt lichamelijke klachten hebben en emotioneel of angstig zijn. Het hartrevalidatieprogramma kan u helpen bij deze en andere klachten.
De hartaandoening kan ook vervelende gevolgen voor uw partner of naaste hebben. De cardioloog kan u doorverwijzen voor een intakegesprek voor het hartrevalidatieprogramma.

Heeft uw cardioloog u geen hartrevalidatie aangeboden? Vraag hier gerust naar bij uw cardioloog. Samen kunt u bespreken of het nuttig voor u kan zijn om deel te nemen aan een hartrevalidatieprogramma. Iedereen die behandeld is voor een hartaandoening heeft recht op een verwijzing voor hartrevalidatie. Er kunnen ook redenen zijn om (nog) niet deel te nemen aan hartrevalidatie. Bijvoorbeeld als uw medische situatie heel instabiel is of u ernstig depressief bent. In dat geval is hartrevalidatie nog niet de juiste weg en bent u beter af met gespecialiseerde zorg of begeleiding gericht op uw situatie.
Voor het gesprek met de cardioloog is het handig dat u weet wat hartrevalidatie is en wat het u kan bieden.

Alle soorten hartproblemen

Onder een hartaandoening wordt verstaan: alle soorten hartproblemen waarvoor u behandeld bent of wordt. Voorbeelden van hartaandoeningen zijn:

  • hartinfarct
  • pijn op de borst (angina pectoris)
  • hartfalen
  • ritmestoornissen
  • aangeboren hartafwijkingen

U heeft ook een hartaandoening als u bijvoorbeeld onlangs gedotterd bent, een pacemaker heeft gekregen of een operatie aan uw hart(klep) heeft gehad. In de richtlijn is uitgebreid in medische termen beschreven wat men onder een hartaandoening verstaat.

Partners en naasten

Uw hartaandoening heeft niet alleen gevolgen voor uzelf, maar ook voor uw partner en uw naasten, bijvoorbeeld kinderen, familie, vrienden. Zij kunnen zich onzeker, machteloos of somber voelen. Het is dus belangrijk dat het hartrevalidatieprogramma ook informatie en steun biedt voor de partner. Meestal zijn de partner en andere naasten ook erg belangrijk voor het herstel van de hartpatiënt zelf. Het blijkt dat hun steun ervoor zorgt dat iemand beter met zijn angstgevoelens kan omgaan. En dat het volhouden van een goede leefstijl (bewegen, stoppen met roken, gezonde voeding) en het innemen van de juiste medicijnen beter lukt. In het intakegesprek voor de hartrevalidatie kan vastgesteld worden of en welke informatie en hulp uw partner nodig heeft. Het aanbod voor partners verschilt per ziekenhuis of revalidatiecentrum. Meestal kunnen partners meedoen aan informatieprogramma’s en cursussen zoals stoppen met roken en afvallen. Ook is doorgaans individuele begeleiding mogelijk. Vraagt u hier vooral naar bij uw cardioloog of de revalidatiecoördinator van het ziekenhuis.

Lichamelijke of psychische klachten

Door uw hartaandoening heeft u mogelijk lichamelijke of psychische klachten. Bij hartrevalidatie leert u omgaan met de gevolgen van uw hartaandoening. Hierdoor herstelt u sneller. U komt in aanmerking voor hartrevalidatie als u onlangs behandeld bent voor een hartaandoening. Maar ook als langer geleden bij u een hartaandoening is geconstateerd en u nu (weer) lichamelijke of psychische klachten krijgt. Ook dan kunt u in overleg met uw cardioloog deelnemen aan hartrevalidatie.

Revalidatieprogramma

Bij hartrevalidatie leert u omgaan met de lichamelijke en psychische gevolgen van een hartaandoening. Het programma bestaat uit informatie, begeleiding en/of trainingen. U kunt uw conditie verbeteren waardoor uw klachten verminderen. Doordat u zich beter gaat voelen, krijgt u ook weer meer vertrouwen in uw eigen lichaam. U kunt alleen of in een groep trainen. Naast de lichamelijke activiteiten is ook aandacht voor de psychische en sociale gevolgen van een hartaandoening. Voorbeelden van deze gevolgen zijn: u maakt zich zorgen, u bent zenuwachtig, u bent vaak geïrriteerd, u heeft veel aanvaringen met uw omgeving of u kunt (tijdelijk) niet meer werken. U wordt begeleid door verschillende hulpverleners.

Onder Onderdelen van een hartrevalidatieprogramma staat beschreven waaruit het programma kan bestaan.

 

Revalidatieteam

Een hartrevalidatieteam verzorgt het hartrevalidatieprogramma. Dit team bestaat in elk geval uit:

  • een hartrevalidatieverpleegkundige: geeft voorlichting en coördineert meestal de zorg.
  • een hartrevalidatie-cardioloog: eindverantwoordelijk voor de behandeling. Geeft informatie over uw hartaandoening, medicatie en risicofactoren.
  • een fysiotherapeut: gespecialiseerd in bewegen. Geeft advies over bewegen en oefeningen. Een fysiotherapeut in het hartrevalidatieprogramma is speciaal opgeleid in hartrevalidatie.
  • een maatschappelijk werker: helpt om uw leven weer op te pakken en hoe u gebruik kunt maken van de steun van mensen uit uw omgeving. Hierdoor kunt u sneller herstellen.
  • een diëtist: een specialist op het gebied van voeding. Geeft advies over gezonde voeding en diëten.

In veel ziekenhuizen en revalidatiecentra maken ook andere deskundigen deel uit van het hartrevalidatieteam:

  • een psycholoog: geeft informatie over het ontstaan van stress in relatie tot uw hartaandoening. Hierbij komen ook gevoelens en emoties aan bod. Met de psycholoog kunt u bespreken hoe u hier mee om kunt gaan.
  • een ergotherapeut: leert u omgaan met uw grenzen tijdens uw dagelijkse activiteiten.
  • een psychiater: begeleidt mensen met ernstige psychische problemen, zoals stemmingsstoornissen (depressies) en angst. Hij kijkt naar uw lichamelijk en psychisch welbevinden. Als het nodig is voor de behandeling van psychische problemen kan hij ook medicijnen voorschrijven.
  • een revalidatiearts: stelt de diagnose en een behandelplan op van mensen die meerdere ziekten hebben. Als mensen door ziekte blijvende lichamelijke gevolgen hebben opgelopen, geeft hij begeleiding die erop gericht is om mensen weer zo goed mogelijk hun leven te kunnen laten leiden.
  • een inspanningsfysioloog: kijkt met inspanningstesten naar uw conditie en geeft advies over uw trainingsprogramma.
  • een bewegingsagoog: biedt sportactiviteiten aan die afgestemd zijn op uw persoonlijke situatie.

Daarnaast kan het revalidatieteam samenwerken met deskundigen buiten het ziekenhuis: uw huisarts, bedrijfsarts, verzekeringsarts of arbeidsdeskundige van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV).

Het is belangrijk dat u binnen het revalidatieteam één vaste aanspreekpersoon heeft. Vaak is dit de hartrevalidatiecoördinator.

Verschillende fasen

Waar kunt u terecht?

In veel ziekenhuizen wordt een hartrevalidatieprogramma aangeboden. Heeft het ziekenhuis waar u opgenomen bent (geweest) geen hartrevalidatieprogramma? Informeer dan bij uw cardioloog of huisarts of u bij een ander ziekenhuis (in de buurt) terecht kunt.

Poliklinisch of tijdens opname

De meeste mensen met een hartaandoening (95%) volgen het hartrevalidatieprogramma poliklinisch. Dit wil zeggen dat zij voor de programmaonderdelen naar het ziekenhuis of revalidatiecentrum komen en na afloop weer naar huis gaan.

Voor een kleine groep mensen is er klinische hartrevalidatie. Dit is bedoeld voor mensen met meerdere medische aandoeningen, psychische problemen en/of sociale problemen. Tijdens het revalidatieprogramma zijn deze patiënten opgenomen in een gespecialiseerd revalidatiecentrum. Zij worden intensief begeleid door het hartrevalidatieteam. Klinische hartrevalidatie wordt maar op een paar plekken in Nederland aangeboden. Uw cardioloog kan u hierover meer informatie geven.