Wat is een bypassoperatie

Een bypass is een omleiding. De arts plaatst een stukje ader om een of meerdere vernauwingen in een kransslagader. De vernauwing blijft bestaan. Het bloed stroomt nu via een alternatieve route.

Voor de omleiding gebruikt de chirurg een van uw andere bloedvaten. Dat is geen probleem. U kunt sommige bloedvaten in uw lichaam goed missen. Meestal wordt een van de borstslagaders gebruikt. Maar ook aders uit de benen zijn geschikt. Als er meerdere vernauwingen zijn worden zowel borstslagaders gebruikt als aders uit de benen.

Wanneer is een bypassoperatie nodig?
Als een arts vernauwingen ziet in uw kranssladeren, maakt hij een afweging tussen verschillende behandelingen:

  • behandeling met medicijnen
  • een dotter- en stentbehandeling
  • een bypassoperatie
    • U komt in aanmerking voor een bypassoperatie als u:
  • meer dan 1 vernauwing van uw kransslagaders heeft
  • al bij weinig inspanning pijn op de borst heeft en medicijnen niet helpen
    • De vooruitzichten na een dotterbehandeling of een bypassoperatie zijn vergelijkbaar. Een dotterbehandeling is een kleinere ingreep, maar is niet altijd mogelijk. De cardioloog bekijkt per patiënt wat de beste optie is.

Hoe verloopt de operatie?

Nadat u te horen heeft gekregen dat u een bypass- of omleidingsoperatie krijgt, moet u waarschijnlijk eerst een tijdje wachten. Elk hartchirurgisch centrum heeft zijn eigen wachttijd.

Bekijk de actuele wachttijden

Voor de operatie
Wachten is vervelend en u voelt zich waarschijnlijk onzeker. Wat mag u wel en niet doen? Als u zich goed voelt, mag u over het algemeen gewoon uw dagelijkse bezigheden blijven doen. U bereidt zich goed voor op de operatie door:

  • te stoppen met roken als u (nog) rookt
  • af te vallen (indien nodig)
  • te zorgen voor een zo goed mogelijke lichamelijke conditie
  • de huisarts, familie, collega's en vrienden in te lichten
  • thuiszorg te regelen voor de periode na de operatie als u alleen woont

    • Onderzoeken
    Onderzoeken die vooraf gedaan worden zijn:
  • hartfilmpje (ECG)
  • hartkatheterisatie: onderzoek in het hart via een buigzaam slangetje

Tijdens de operatie
De chirurg opent het borstbeen om bij het hart komen. Dit geeft een wond met een lengte van ongeveer 15 cm. Na de operatie hecht de chirurg het borstbeen met dun metaaldraad. Bij een gemakkelijk bereikbare vernauwing, kan de chirurg ervoor kiezen een kleinere opening te maken, tussen twee ribben. Dit heet een 'sleutelgat'.

Hart-longmachine
Met een speciale vloeistof legt de chirurg uw hart stil. De hart-longmachine neemt de functie van het hart over en zorgt voor voldoende aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen voor het lichaam.

Octopusmethode (zonder hart-longmachine)
Bij de octopusmethode plaatst de chirurg een speciaal apparaat met zuignapjes rond de vernauwde kransslagader. Zo komt het deel van het hart waar de bypass wordt aangelegd, stil te liggen. De rest van het hart klopt door. Ook de longen blijven functioneren. 

De octopusmethode is even veilig als een gewone bypassoperatie. Een voordeel is dat u minder lang in het ziekenhuis ligt.

Hoe lang duurt de operatie?
De operatie duurt ongeveer 3 tot 4 uur.

Na de operatie
U wordt wakker op de intensive care. Meestal blijft u 1 dag op de intensive care. U ligt gemiddeld 2 weken in het ziekenhuis. Bent u niet in uw eigen ziekenhuis geopereerd?  Meestal mag u daar na ongeveer 5 dagen naar toe.

U krijgt steunkousen als een ader uit het been is gebruikt. Steunkousen zorgen ervoor dat het bloed uit de benen goed terugstroomt naar het hart. Na een week of zes als de wond aan het been goed geheeld is, kan in principe het dragen van steunkousen afgebouwd worden.

Tijdens de operatie is het borstbeen geopend waardoor de spieren en pezen ontwrichten. Deze kunnen de eerste weken gevoelig zijn. De eerste weken mag u niet zwaar tillen of veel kracht zetten.

U heeft tijd nodig om te herstellen. Lichamelijk en geestelijk. Vaak adviseert de cardioloog om mee te doen aan een hartrevalidatieprogramma.

Wanneer neemt u contact op met het hartchirurgisch centrum?
U moet contact opnemen met het hartchirurgisch centrum:

  • bij pijnlijke, rode zwelling op de borst met wat koorts
  • koorts boven de 38,5 C
  • onregelmatige of snelle hartslag
  • heftige pijn
  • Leefregels
    • Om de kans op hart- en vaatziekten te verkleinen is het belangrijk om gezond te leven. Dat betekent:
  • niet roken
  • voldoende bewegen
  • weinig verzadigd vet en zout
  • leren omgaan met spanningen

Risico's en complicaties

De bypassoperatie is een relatief veilige operatie. De kans op succes is groot. Toch zijn er ook risico’s aan verbonden.

Mogelijke complicaties tijdens of net na een bypassoperatie zijn: 

  • bloeding
  • infectie
  • koorts
  • hartritmestoornissen

De meeste complicaties zijn goed te behandelen. De riscico's zijn niet voor iedereen hetzelfde. Dit heeft te maken met:

  • leeftijd
  • lichamelijke conditie
  • bij aandoeningen zoals diabetes mellitus, long- of nierziekten zijn de risico's groter

Veelgestelde vragen

Mag ik autorijden na een bypass- operatie?
U mag ten minste 4 weken na uw bypassoperatie niet rijden. Daarna moet u zich weer goed op het verkeer kunnen concentreren. Als u nog klachten heeft moet de cardioloog beoordelen of u weer geschikt bent om auto te rijden.

Ik blijf angstig en heb last van stemmingwisselingen. Hoe word ik weer de oude?
Een grote operatie zoals een bypassoperatie is een ingrijpende gebeurtenis. Niet iedereen verwerkt zo'n gebeurtenis even makkelijk. Wanneer uw negatieve gevoelens niet minder worden, kan een gesprek met de huisarts helpen. De huisarts kan u verwijzen naar een maatschappelijk werker of een psycholoog. Ook de hartrevalidatie is er om u er lichamelijk en psychisch weer boven op te helpen. 

Hoe lang duurt het voor het borstbeen genezen is?
Het borstbeen groeit in 6 weken aan. In het begin is het borstbeen nog gevoelig, zeker bij hoesten, niezen of lachen. Ondersteun uw borst door een kussen stevig tegen uw borst te houden als u veel moet hoesten.